ވާދަވެރިކަމެއް ނެތް ގޮނޑިތަކާއި ރާއްޖޭގެ ލޯކަލް ކައުންސިލް އިންތިޚާބު
ޑިމޮކްރަސީ ބިނާވެފައިވަނީ ބައިވެރިވުމާއި، ވާދަވެރިކަމާއި، އަދި ރައްޔިތުންގެ ރުހުމުގެ މައްޗަށެވެ. ނަމަވެސް، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ލޯކަލް ކައުންސިލް އިންތިޚާބުތަކުގައި ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ ފުށުއެރުމެއް ދެމިއޮވެއެވެ. އެއީ ކެންޑިޑޭޓަކާ ވާދަކުރާނެ އިތުރު މީހަކު ނެތް ހާލަތްތަކުގައި، ވޯޓަކާ ނުލައި އެ މީހަކު އިންތިޚާބުވީ ކަމަށް ކަނޑައެޅުމެވެ. މިއީ ލާމަރުކަޒީ ގާނޫނާއި އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުގެ ގަވާއިދުތަކުގެ ދަށުން ގާނޫނީ ހުއްދަ ލިބިފައިވާ ކަމެއް ނަމަވެސް، މީގެ ސަބަބުން އިންތިޚާބީ ހައްގުތަކުގެ ފުރިހަމަކަމާއި ޑިމޮކްރަސީގެ ރޫހާ މެދު ފުން ސުވާލުތަކެއް އުފެދެއެވެ.
ވޯޓުލުމުގެ ހައްގު ހަނިވުން
ޑިމޮކްރަސީގެ އެންމެ މުހިންމު އަސާސަކީ ވޯޓުލުމުގެ ހައްގެވެ. ވޯޓު ކަރުދާހެއް ފޮށްޓަށްލުމަކީ ހަމައެކަނި ފަންނީ ކަމެއް ނޫނެވެ. އެއީ ރައްޔިތެއްކަން ރަމްޒުކޮށްދޭ، އަދި ރައްޔިތުންގެ އެދުން ހާމަކޮށްދޭ ރަމްޒީ އަމަލެކެވެ. ވާދަވެރިކަމެއް ނެތް ކެންޑިޑޭޓުން ވޯޓަކާ ނުލައި ހޮވޭ ކަމަށް ކަނޑައެޅުމުން، ރައްޔިތުންގެ މި އަސާސީ ބައިވެރިވުން މަހުރޫމްވެގެންދެއެވެ. ވޯޓުލުން ނެތިދިއުމުން، އިންތިޚާބަކީ ރައްޔިތުންގެ އިޚްތިޔާރުގެ ބަދަލުގައި ހަމައެކަނި އިޖުރާއީ ފުރިހަމަކުރުމަކަށް ބަދަލުވެ، ވެރިކަމުގެ ސައްހަކަން އަންނަނީ ރައްޔިތުންގެ ކިބައިން ކަމަށް ބުނާ އަސާސަށް ބުރޫއަރައެވެ.
އިންތިޚާބަށް ކުރިމަތިލުމުގެ ހައްގާއި ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ ނުރައްކާ
އިންތިޚާބަށް ކުރިމަތިލުމުގެ ހައްގަކީ ވެސް އެހާމެ މުހިންމު ހައްގެކެވެ. ރައްޔިތުންނަށް އިންތިޚާބުގައި ވާދަކުރުމުގެ ހަމަހަމަ ފުރުސަތު އޮންނަންޖެހެއެވެ. ނަމަވެސް މިހާރު އޮތް އޮނިގަނޑުގެ ދަށުން، ސުންގަޑި ހަމަވުމަށްފަހު ނަން ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުސަތު ބަންދުވެއެވެ. އެއަށްފަހު، ރިޝްވަތުގެ ނުފޫޒުން ނުވަތަ ސިޔާސީ ޕާޓީތަކުގެ މެދުގައި ހެދޭ އެއްބަސްވުންތަކެއްގެ ސަބަބުން ކެންޑިޑޭޓުން ނަން އަނބުރާ ގެންދިއުމުން، އެހެން ރައްޔިތުންނަށް އެ ފުރުސަތު އޮންނަނީ ބަންދުވެފައެވެ. މީގެ ސަބަބުން، ރައްޔިތުންގެ ހަގީގީ އިއްތިފާގަކުން ނޫން ގޮތަކަށް، ނުފޫޒު ފޯރުވައިގެން ވާދަވެރިކަމެއް ނެތް ގޮނޑިތަކެއް އުފެއްދުމުގެ ނުރައްކާތެރި ފުރުސަތެއް ހުޅުވިގެންދެއެވެ.
މިއީ ހަމައެކަނި ހީއެއް ނޫނެވެ. އޭޕްރިލް 4، 2026 ގައި ބޭއްވުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ ލޯކަލް ކައުންސިލް އިންތިޚާބަށް ތައްޔާރުވަމުންދާއިރު، ޕީޕަލްސް ނޭޝަނަލް ކޮންގްރެސް (ޕީއެންސީ) އިން ވަނީ ކައުންސިލް ގޮނޑިތަކުގެ ގާތްގަނޑަކަށް 10 އިންސައްތަ ވާދަވެރިކަމެއް ނެތި ކާމިޔާބުވާނެ ކަމަށް އުންމީދުކުރާ ކަމަށް ފާޅުގައި ބުނެފައެވެ. މިހާރުވެސް އެ ޕާޓީން ދައުވާކުރާ ގޮތުގައި ގާތްގަނޑަކަށް 7 އިންސައްތަ ގޮނޑި ވަނީ ވާދަވެރިކަމެއް ނެތި ކަށަވަރުވެފައެވެ. މިފަދަ ހާމަކުރުންތަކުން އެނގެނީ، ވާދަވެރިކަމެއް ނެތި ގޮނޑި ކާމިޔާބުކުރުމަކީ އިއްތިފާގަކުން ވާކަމެއްގެ ބަދަލުގައި، އިންތިޚާބީ ރޭވުންތެރިކަމުގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރެވޭ ކަމެއް ކަމެވެ. މީގެ ސަބަބުން ރައްޔިތުންނަށް ހަގީގީ އިޚްތިޔާރެއް ލިބުމުގެ ފުރުސަތު ގެއްލިގެންދާ ކަމުގެ ސުވާލު އުފެދެއެވެ.
ނުރައްކަލުގެ ތެރޭގައިވާ ޑިމޮކްރެޓިކް އަސާސްތައް
ޑިމޮކްރެޓިކް އަގުތަކުގެ ނަޒަރަކުން ބަލާއިރު މި ފުށުއެރުންތައް އިތުރަށް ސާފުވެއެވެ:
• ރައްޔިތުންގެ ބާރު: ހަގީގީ ޑިމޮކްރަސީ ބިނާވެފައިވަނީ ރައްޔިތުންގެ ރުހުމުގެ މައްޗަށެވެ. އޮޓޮމެޓިކުން ގޮނޑި ކާމިޔާބުވުމަކީ މި ރުހުން ހޯދުމުގެ ބަދަލުގައި، އިޖުރާއީ އަވަސްމިނަށް އިސްކަންދިނުމެވެ.
• ބައިވެރިވުމުގެ ހަމަހަމަކަން: ކޮންމެ ރައްޔިތަކަށްމެ ވޯޓުލުމާއި އިންތިޚާބަށް ކުރިމަތިލުމުގެ ހަމަހަމަ ހައްގު އޮންނަންޖެހެއެވެ. އޮނިގަނޑުގެ ތެރޭގައި ހުރި ހުރަސްތަކާއި، ނުފޫޒުން ނަން އަނބުރާ ގެންދިއުން ފަދަ ކަންކަމަކީ މި އަސާސާ ޚިލާފު ކަންކަމެވެ.
• ދެފުށް ފެނުމާއި ޖަވާބުދާރީވުން: އިންތިޚާބުތަކުގެ ބޭނުމަކީ ވެރިން ޖަވާބުދާރީ ކުރުވުމެވެ. ވޯޓަކާ ނުލައި ގޮނޑިތައް ފުރިގެންދާއިރު، ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ރޫހު ކުޑަވެގެންދެއެވެ.
• ހަގީގީ އިޚްތިޔާރު: އައި.ސީ.ސީ.ޕީ.އާރް (ICCPR) ފަދަ ބައިނަލްއަގުވާމީ މިންގަނޑުތަކުން ބާރުއަޅަނީ އިންތިޚާބުތަކަކީ ރައްޔިތުންނަށް ހަގީގީ އިޚްތިޔާރެއް ލިބިދޭ ކަމަކަށް ވާންޖެހޭނެ ކަމަށެވެ.ވާދަވެރިކަމެއް ނެތް ވޯޓު ކަރުދާހެއް ނުވަތަ ވޯޓުލުމުގެ ފުރުސަތެއް ނެތި ދާ ދިއުމަކީ މި މިންގަނޑުން ފޭލްވާ ކަމެކެވެ.
އިސްލާހީ ބަދަލުތަކަށް ހުރި މަގުތައް
މި ގޮންޖެހުމާ ކުރިމަތިލާން ޖެހިފައިވަނީ ހަމައެކަނި ދިވެހިރާއްޖެއަކަށް ނޫނެވެ. ވާދަވެރިކަމެއް ނެތް ހާލަތްތަކުގައި އިންތިޚާބީ ނިޒާމުގެ ނަޒާހަތްތެރިކަން ހިފެހެއްޓުމަށްޓަކައި އެހެން ބައެއް ޑިމޮކްރެޓިކް ގައުމުތަކުގައި ރައްކާތެރިކަމުގެ ފިޔަވަޅުތައް ވަނީ ތައާރަފުކޮށްފައެވެ:
• ތާއީދު އޮތްތޯ ބަލާ ވޯޓު (Approval Ballots): ވާދަވެރިއަކު ނެތް ކެންޑިޑޭޓުންނަށް ތާއީދުކުރަން ނުވަތަ ނޫނެކޭ ބުނުމުގެ ފުރުސަތު ވޯޓުލާ މީހުންނަށް ދިނުން. ރައްޔިތުން އެ ކެންޑިޑޭޓަކު ބަލައިނުގަނެފިނަމަ، އަލުން ކުރިމަތިލުމުގެ ފުރުސަތު ހުޅުވާލުން.
• އަލުން ކުރިމަތިލުމަށް ހުޅުވާލުން: ކެންޑިޑޭޓުން ނަން އަނބުރާ ގެންގޮސްފިނަމަ، ރައްޔިތުންނަށް ވާދަކުރުމުގެ އިތުރު ފުރުސަތެއް ދިނުމުގެ ގޮތުން ކުރިމަތިލުމުގެ މުއްދަތު އަލުން އިތުރުކުރުން.
• ވޯޓުލީ މިންވަރުގެ މިންގަނޑުތައް (Turnout Thresholds): ކެންޑިޑޭޓަކު އިންތިޚާބުވިކަން އިއުލާނުކުރުމުގެ ކުރިން، މަދުވެގެން ވަކި އިންސައްތައެއްގެ ރައްޔިތުން ވޯޓުގައި ބައިވެރިވާންޖެހޭ ގޮތަށް ހެދުން. މިއީ އެ މަގާމުގެ ސައްހަކަން ރައްޔިތުންގެ ތާއީދާ ގުޅުވައިދޭ ކަމެކެވެ.
ނިންމުން
އިންތިޚާބެއްގެ ފަސޭހަކަމަކީ ޑިމޮކްރަސީގެ އަސާސްތައް ގުރުބާންކޮށްފައި ހޯދާ އެއްޗަކަށް ވެގެންނުވާނެއެވެ. ވޯޓުލުމުގެ ހައްގާއި އިންތިޚާބުގައި ވާދަކުރުމުގެ ހައްގަކީ ހަމައެކަނި އިޖުރާއީ ކަންތައްތަކެއް ނޫނެވެ. އެއީ ރައްޔިތުންގެ ބައިވެރިވުމުގެ މައިނާރެވެ. ވާދަވެރިކަމެއް ނެތް ގޮނޑިތަކަށް ވޯޓަކާ ނުލައި މީހުން އައްޔަންކުރެވޭނަމަ، އިންތިޚާބުތަކުގެ މާނަ ހިފަހައްޓައިދޭ އަސާސްތައް މުގުރިގެންދިއުމުގެ ބިރު އެބައޮތެވެ. ބައެއް ސިޔާސީ ޕާޓީތަކުން މިހާރުވެސް ވާދަވެރިކަމެއް ނެތި ގޮނޑިތައް ކާމިޔާބުކޮށްފިކަމަށް ބުނަމުންދާ 2026 ގެ އިންތިޚާބަކީ، އިސްލާހީ ބަދަލުތަކުގެ މުހިންމުކަން ހާމަކޮށްދޭ ކަމެކެވެ. އިންތިޚާބީ ނިޒާމުގެ އިތުބާރާއި ސައްހަކަން ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައި، ކައުންސިލްގެ ކޮންމެ ގޮނޑިއަކީ ހަމައެކަނި ގާނޫނީ ފުރިހަމަކަމެއް ނޫންކަމާއި، އެއީ ރައްޔިތުންގެ ހަގީގީ އިހުސާސްތައް ރަމްޒުކޮށްދޭ ގޮނޑިއެއްކަން ކަށަވަރުކުރަންޖެހެއެވެ.
Leave a Reply